Nhớ bà xã đáo để! Kể xong ông vẫn cười nhân hậu
Nên mặc dầu rất quý khách. Thế mà bố chẳng nói với con ngay!”. Về từ loại. Hút thuốc cuốn vậy! (khi đó bọn chúng tôi chỉ dám mời nhau hút thuốc lá cuốn thôi). Võ Huy Tâm không công tác ở báo Văn nghệ nữa mà chuyển sang Ban Sáng tác của Hội Nhà văn Việt Nam. Thấy tôi mời quá nồng nhiệt. Vốn là một cán bộ công đoàn. Áo sơ mi vải pôpơlin. Ai cũng thiếu thốn nhưng thấy ông là một nhà văn có tên tuổi.
Khi đó cả nước đều nghèo. Nhưng vì không biết làm những câu thơ mở màn. Dứt mạch thì đặt dấu chấm. Phần cuối viết ở chiến khu Việt Bắc. Nhà văn Võ Huy Tâm Vùng mỏ là tiểu thuyết đầu tay của Võ Huy Tâm đã được tặng giải Nhất Giải thưởng văn nghệ của Hội văn nghệ Việt Nam 1952. Tu chỉnh rồi được giải thưởng và in đi in lại nhiều lần với tên Vùng mỏ. Tôi hỏi ông kỷ niệm sâu sắc nhất của ông với Vùng mỏ? Ông bảo: “Nhờ nhà trường giảng dạy Vùng mỏ mà nhiều người biết đến tên tôi.
Tôi thành thật xin lỗi ông. Trường Bổ túc công nông). Nhớ lại tôi vẫn rất xúc động. Đến nỗi anh chị em văn nghệ ăn cơm tháng ở nhà ăn 49 Trần Hưng Đạo (Hà Nội) đã gọi tôi là “Cái thùng nước gạo”.
Đành đi liều không vé. Đêm nằm không ngủ được. Võ Huy Tâm kéo ghế mời tôi ngồi và xin lỗi: “Tôi vừa hết chè. Viết thạo (năm 1961 Võ Huy Tâm mới vào học lớp 1. Chục điếu thuốc cuốn. Sau này trong công tác lại có dịp gần gũi với Võ Huy Tâm. Bây chừ phải ngồi viết và đợi cho nó khô đã. Chấm dứt một hồi theo kiểu tiểu thuyết Tàu. Mình cũng chỉ mang đủ tiền mua vé ô tô. Nên mới chuyển sang hình thức như ta biết hiện thời.
Rồi ông kể: “Lần nào từ Quảng Ninh lên Hà Nội. Ông có điều kiện về Quảng Ninh – nơi vợ con ông sinh sống nhiều hơn.
Tôi bảo ông: - Anh em mình ra đầu phố uống nước chè. Những lần lên Hà Nội. Ông viết Vùng mỏ từ tháng 8/1949 - 31/1/1951 thì xong. Đi tới đâu tôi cũng không lo chỗ nghỉ trọ - nhất là đến các trường cấp 2. Ông nói với tôi để yên tĩnh mà viết. Tôi bí quá đành đưa liều thẻ nhà văn ra xin đi nhờ. Có nhiều chuyện về Võ Huy Tâm mà đến nay.
Nhà đông con vì vậy trong thời bao cấp lại càng túng thiếu. Cô giáo rất nhiệt tình. Chỉ vào dây phơi áo xống: - Đi thế nào được. Mà chúng tôi vẫn gọi đùa là cái “chuồng chim”. Võ Huy Tâm xây dựng một nông trại ở trên núi.
Lần ấy leo lên “chuồng chim” thăm ông. Không có cách gì từ chối được. Thuở nhỏ từng được học Vùng mỏ. Võ Huy Tâm đã được đọc Tam quốc chí diễn nghĩa nên lúc đầu ông định viết theo kiểu chương hồi. Vừa uống xong ngụm nước. Đọc các bài báo viết về vùng mỏ khi ấy. “Là”. Ông có ý định viết hẳn một cuốn truyện. Mỗi khi muốn cho câu “mềm” đi thì thêm các từ “thì”.
Giản dị đến mức không còn có thể kiệm ước. Khi chú phụ lái sừng sộ hỏi vé. Biết Võ Huy Tâm chẳng mấy khi mua chè.
Các thầy. Khi đó Võ Huy Tâm mới chỉ đọc thông. Hôm mới rồi. Võ Huy Tâm thấy không thỏa mãn. Những năm cuối đời. Kẻ cắp nó móc mất. Thiệt thà. Một lần đến nhà tôi. Ông đều ở và làm việc tại một căn phòng áp mái ở phía sau Nhà xuất bản Hội Nhà văn (khi đó cả trụ sở Hội Nhà văn Việt Nam và Nhà xuất bản đều ở 65 Nguyễn Du).
Có mỗi bộ áo xống thì mình vừa giặt. Khó nhọc. Giản dị hơn được nữa. Nhưng tôi biết đó là cái cách để ông tự giải quyết khó khăn về đời sống của gia đình mình… Trần Bảo Hưng. Nhưng may mình là nhà văn nên không việc gì”. Chỉ phải một nỗi là đều nghèo. Ông uống nước trắng vậy!”.
Ông ạ! - Sao anh biết? - Thì bữa qua mình vừa mua một lạng rưỡi về ăn. Khi viết thấy cần ngắt thì ông đặt dấu phảy. Thỉnh thoảng tôi cũng chỉ được tiếp bằng nước đun sôi để nguội”… Giữa những năm 70. “Mà”… vào. Mà vẫn khó khăn đến vậy tôi buồn lắm và trong cái buồn ấy cũng có phần “trông người mà ngẫm đến ta”.
Hễ thừa cơm. Bà Võ Huy Tâm cũng là thợ mỏ. Phần đầu viết ở Cẩm Phả. Rồi ra đầu phố mua ấm chè. Còn tôi thì thắt ruột lại vì bi cảm.
Nghĩ đến cái gì cũng thèm. Lúc nào cũng muốn ăn. Dự kiến đặt tên là làm reo. Mặc dù mình cũng chẳng hơn gì.
Cấp 3. Lần nào ở Quảng Ninh lên ông cũng ghé vào nhà tôi chơi. Thừa thức ăn là sẻ ngay cho tôi.
Thi sĩ nức tiếng góp ý. Rồi có đi đâu mới đi được! Chuyện thật mà cứ như đùa.
Ông kéo tôi ra đầu hồi. Chưa có khái niệm gì về ngữ pháp. Quanh năm tôi chỉ thấy ông có hai bộ xống áo: Một bộ quần simili màu sáng.
Có khi ngồi trò chuyện vài tiếng chưa dứt ra được. Võ Huy Tâm sống kiệm ước. Ông cười bảo: - Này. Bãi khoá được nhiều nhà văn. Lòng lợn vậy mà bổ ra dáng.
Tôi thấy ông đang cởi trần ngồi viết.
No comments:
Post a Comment